Τι Είναι η Εκλεκτική/ Επιλεκτική Αλαλία: Ορισμός και Κριτήρια
Η Εκλεκτική/Επιλεκτική Αλαλία (ΕΑ) αποτελεί μία σύνθετη αγχώδη διαταραχή που επηρεάζει τη πραγματολογική χρήση της γλώσσας και τη λεκτική επικοινωνία του παιδιού.
Συνδέεται με αυξημένο άγχος και εκδηλώνεται ως αδυναμία λεκτικής έκφρασης σε συγκεκριμένα επικοινωνιακά πλαίσια και συνήθως σε μία συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων (π.χ. Ενήλικες ή παιδιά), παρά την ικανότητα ομιλίας σε οικεία περιβάλλοντα.
Σύμφωνα με το DSM-V τα διαγνωστικά της κριτήρια είναι τα εξής:
- Το παιδί παρουσιάζει σταθερή αδυναμία να μιλήσει σε συγκεκριμένες κοινωνικές περιστάσεις στις οποίες υπάρχει προσδοκία ομιλίας (π.χ. Στο σχολείο), παρά το γεγονός ότι μιλά σε άλλες περιστάσεις.
- Η έλλειψη λεκτικής επικοινωνίας παρεμποδίζει τη σχολική ή επαγγελματική επίδοση ή την κοινωνική επικοινωνία.
- Η διάρκεια της αλαλίας είναι τουλάχιστον 1 μήνας (και δεν περιορίζεται στον πρώτο μήνα φοίτησης στο σχολείο).
- Η αδυναμία ομιλίας δεν αποδίδεται σε έλλειψη γνώσης ή άνεσης με τη γλώσσα που απαιτείται στη συγκεκριμένη κοινωνική περίσταση.
- Η αλαλία δεν εξηγείται καλύτερα από κάποια διαταραχή επικοινωνίας (e.g. διαταραχή της ροής της ομιλίας με έναρξη στην παιδική ηλικία) ούτε οφείλεται αποκλειστικά στην παρουσία διαταραχής αυτιστικού φάσματος, σχιζοφρένειας ή άλλης ψυχωτικής διαταραχής.
- Ένα παιδί με επιλεκτική αλαλία έχει περιορισμένη συμμετοχή στο μάθημα, δυσκολεύεται στις προφορικές δραστηριότητες στο σχολείο καθώς και στην επικοινωνία και σύναψη σχέσεων.
Όσον αφορά τον επιπολασμό της διαταραχής, τα κορίτσια εμφανίζονται να έχουν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες εμφάνισης. Εμφανίζεται συνήθως μεταξύ 3-6 ετών και συχνά διαγιγνώσκεται με την έναρξη του σχολείου.
Αίτια και Ψυχολογικό Υπόβαθρο της Επιλεκτικής Αλαλίας
Ο φόβος κοινωνικής έκθεσης και η έντονη αγωνία σε καταστάσεις όπου απαιτείται ομιλία μπορεί να οδηγήσουν το παιδί σε ακούσια σιωπή.
Η αιτιολογία της επιλεκτικής αλαλίας είναι πολυπαραγοντική και οφείλεται σε αλληλεπίδραση γενετικών, ιδιοσυγκρασιακών και περιβαλλοντικών παραγόντων.
Η εμφάνισή της μπορεί να σχετίζεται με μία προδιάθεση προς το άγχος και την συστολή. Το οικογενειακό ιστορικό αγχωδών διαταραχών, σε συνδυασμό με γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, φαίνεται να συμβάλλει στην ευαλωτότητα του παιδιού.
Σε νευροβιολογικό επίπεδο, το έντονο άγχος μπορεί να προκαλέσει μία ακούσια αντίδραση “παγώματος” στο παιδί, με αυξημένη ενεργοποίηση της αμυγδαλής περιορίζοντας προσωρινά την ικανότητά του να μιλήσει σε στρεσογόνες κοινωνικές συνθήκες.
Τέλος, αλλαγές όπως η έναρξη του σχολείου ή η προσαρμογή σε νέο περιβάλλον μπορεί να εντείνουν το άγχος και να κάνουν την επιλεκτική αλαλία πιο εμφανή.
Κλινική Εικόνα και Χαρακτηριστικές Συμπεριφορές
Στην καθημερινότητα το παιδί με επιλεκτική αλαλία μπορεί να μιλά άνετα στο σπίτι, αλλά να παραμένει σιωπηλό στο σχολείο ή με παρουσία λιγότερο οικείων προσώπων.
Συχνά δυσκολεύεται να απαντήσει σε ερωτήσεις, να ζητήσει βοήθεια ή να συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες.
Μπορεί επίσης να χρησιμοποιεί νεύματα, βλέμματα ή χειρονομίες αντί για λόγο, ενώ σε στρεσογόνες συνθήκες ενδέχεται να εμφανίζει περιορισμένη βλεμματική επαφή ή και απομάκρυνση από την αλληλεπίδραση.
Σωματικές Αντιδράσεις και Μη Λεκτική Συμπεριφορά
Τα παιδιά με επιλεκτική αλαλία επιχειρούν να μειώσουν το άγχος που αισθάνονται, αποφεύγοντας καταστάσεις στις οποίες απαιτείται να επικοινωνήσουν και να αλληλεπιδράσουν.
Σε μία επικείμενη αλληλεπίδραση τα παιδιά αυτά έχουν μειωμένη ή και καθόλου βλεμματική επαφή και εκφραστικότητα προσώπου.
Ενδέχεται να φαίνονται απόμακρα και πολλές φορές προσκολλώνται στον γονέα.
Συνήθως καταφεύγουν σε μη λεκτικά μέσα επικοινωνίας όπως χειρονομίες, νεύματα, γραπτά μηνύματα ή στάση σώματος.
Τα συμπτώματα της επιλεκτικής αλαλίας μπορεί να διαφέρουν από παιδί σε παιδί όταν αντιμετωπίζουν καταστάσεις ομιλίας, αλλά συνήθως παρατηρούνται σωματικά συμπτώματα άγχους όπως εφίδρωση, τρέμουλο, ναυτίες, στομαχόπονοι κ.α.
Η Συμπεριφορά στο Σχολικό Περιβάλλον
Στο σχολικό περιβάλλον, τα παιδιά με επιλεκτική αλαλία ενδέχεται να συμμετέχουν περιορισμένα στο μάθημα και να αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες σε δραστηριότητες που απαιτούν προφορική έκφραση.
Συχνά δυσκολεύονται να ανταποκριθούν σε ερωτήσεις, να ξεκινήσουν μία συζήτηση ή να ζητήσουν βοήθεια, ακόμη και όταν την χρειάζονται.
Νιώθουν έντονη δυσφορία και η δυσκολία λεκτικής επικοινωνίας ενδέχεται να περιορίζει τη συμμετοχή τους στις σχολικές δραστηριότητες και να δυσχεραίνει τη δημιουργία και τη διατήρηση φιλικών σχέσεων με τους συνομηλίκους τους.
Έτσι περιορίζονται οι φιλίες τους και οδηγούνται στην περιθωριοποίηση και στον αποκλεισμό από ομαδικές δραστηριότητες.
Διαφοροδιάγνωση: Τι Δεν Είναι Επιλεκτική Αλαλία
Η διαφοροδιάγνωση της επιλεκτικής αλαλίας αποτελεί σημαντικό μέρος της διαγνωστικής διαδικασίας, καθώς ορισμένα χαρακτηριστικά της μπορεί να εμφανίζονται και σε άλλες διαταραχές.
Σχετικά με την Επιλεκτική Αλαλία και την Διαταραχή του Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ), στην επιλεκτική αλαλία η αδυναμία ομιλίας συνδέεται κυρίως με το άγχος σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα ενώ στην ΔΑΦ οι δυσκολίες αφορούν την γενικότερη κοινωνική επικοινωνία και αλληλεπίδραση σε όλα τα περιβάλλοντα και συνοδεύονται από περιορισμένα ενδιαφέροντα ή επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές.
Οι δύο αυτές διαταραχές πολλές φορές συνυπάρχουν. Όσον αφορά την επιλεκτική αλαλία και την παιδική ντροπαλότητα, η ντροπαλότητα αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητας και τα ντροπαλά παιδιά μπορεί να αισθάνονται αμηχανία σε κάποιες κοινωνικές περιστάσεις αλλά συνήθως καταφέρνουν να επικοινωνήσουν.
Τα παιδιά με επιλεκτική αλαλία αδυνατούν εντελώς να επικοινωνήσουν σε κάποια περιβάλλοντα. Σχετικά με την αναπτυξιακή γλωσσική διαταραχή, με βάση τα κριτήρια του DSM-V, πρόκειται για μία διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επίμονες δυσκολίες στην κατάκτηση και χρήσης της γλώσσας (προφορικής, γραπτής, νοηματικής ή άλλης).
Οι γλωσσικές ικανότητες είναι σημαντικά και ποσοτικά κατώτερες από εκείνες που αναμένονται χρονολογικά. Η λεκτική δυσπραξία επιπλέον, αφορά την δυσκολία στον κινητικό σχεδιασμό και προγραμματισμό της ομιλίας και όχι απλώς την απουσία ομιλίας σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα.
Στα δίγλωσσα παιδιά, η επιλεκτική αλαλία πρέπει να διαφοροποιείται από την φυσιολογική περίοδο σιωπής που μπορεί να εμφανιστεί κατά την εκμάθηση μιας δεύτερης ξένης γλώσσας.
Η παρατεταμένη σιωπή, η παρουσία αυτής και στις δύο γλώσσες και η δυσκολία που δεν εξηγείται επαρκώς από το επίπεδο γλωσσικής επάρκειας και έκθεσης αποτελούν ενδείξεις που πρέπει να διερευνώνται σε κάθε περίσταση.
Η Διαγνωστική Διαδικασία στο Εξειδικευμένο Κέντρο
At Special Children's Centre of Attica η Evaluation και η θεραπευτική προσέγγιση βασίζονται στη διεπιστημονική συνεργασία. Η διαδικασία ξεκινά με τη λήψη λεπτομερούς αναπτυξιακού και κοινωνικού ιστορικού από τους γονείς.
Ειδικά στην επιλεκτική αλαλία, όπου οι ψυχολογικοί και συναισθηματικοί παράγοντες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο, το παιδί ύστερα από την αξιολόγηση παραπέμπεται στον παιδοψυχίατρο του κέντρου μας και με την συμβολή του ψυχολόγου διαμορφώνεται ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό πρόγραμμα για το παιδί.
Παράλληλα, διασφαλίζεται η επικοινωνία μεταξύ θεραπευτών, η συνεργασία με το εκάστοτε σχολείο μέσω επικοινωνίας με τον εκπαιδευτικό και την συμπλήρωση ερωτηματολογίων (π.χ. Achenbach), καθώς και η αξιοποίηση βίντεο από το ασφαλές περιβάλλον του παιδιού με την συγκατάθεση των γονέων.
Θεραπευτική Αντιμετώπιση και Στρατηγικές Παρέμβασης
Η θεραπευτική αντιμετώπιση της επιλεκτικής αλαλίας βασίζεται κυρίως σε συμπεριφορικές προσεγγίσεις με στόχο την βελτίωση της λεκτικής επικοινωνίας και τη σταδιακή συμμετοχή του σε αλληλεπιδρασεις.
Γίνεται χρήση τεχνικών όπως η θετική ενίσχυση, η διαμόρφωση της συμπεριφοράς (shaping), η μοντελοποίηση και η σταδιακή απόσυρση ερεθισμάτων (stimulus fading). Η Intervention εφαρμόζεται σταδιακά και προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε παιδιού.
Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT)
• Σταδιακή έκθεση (graded exposure) σε επικοινωνιακές συνθήκες χωρίς πίεση
Η σταδιακή έκθεση αποτελεί τεχνική της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας (CBT) για την επιλεκτική αλαλία. Στόχος της η σταδιακή μείωση του άγχους του παιδιού που συνδέεται με την ομιλία. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από μικρά και διαδοχικά βήματα, σε ένα ασφαλές περιβάλλον και χωρίς πίεση για να μιλήσει.
Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία συχνά χρησιμοποιείται ως προσέγγιση για την αντιμετώπιση της επιλεκτικής αλαλίας.
Ορισμένες τεχνικές της όπως σταδιακή έκθεση στην ομιλία, η επιβράβευση και η ώθηση σε διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη λογοθεραπεία.
Οι τεχνικές συμπεριφορικής θεραπείας για την αντιμετώπιση της επιλεκτικής αλαλίας έχουν ως στόχο τη μείωση του άγχους και την ενθάρρυνση της λεκτικής επικοινωνίας του παιδιού.
Τεχνική fading
Η τεχνική αυτή βασίζεται στη μεταφορά της ομιλίας από ένα οικείο και ασφαλές πρόσωπο ή περιβάλλον, που νιώθει άνετα το παιδί (π.χ σπίτι, γονέας) σε ένα νέο πρόσωπο ή περιβάλλον (π.χ δάσκαλος ή ένας συμμαθητής).
Για παράδειγμα, ένα παιδί μιλάει με την μαμά του άνετα και χωρίς καμία δυσκολία. Φέρνουμε την μητέρα στην θεραπεία και παίζει με το παιδί εντός της θεραπευτικής αίθουσας.
Ο speech and language therapist είναι απλός παρατηρητής, χωρίς να έχει καμία λεκτική απαίτηση από το παιδί. Στην συνέχεια ο θεραπευτής συμμετέχει διακριτικά με μη λεκτικό τρόπο.
Σε επόμενο στάδιο, ο θεραπευτής αρχίζει την λεκτική αλληλεπίδραση, χωρίς να ασκεί πίεση στο παιδί. Τέλος, η μητέρα απομακρύνεται σταδιακά. Είναι σημαντικό να μη προχωρήσουμε σε επόμενο στάδιο αν το παιδί δυσφορεί ή σταματά να επικοινωνεί.
Συστηματική απευαισθητοποίηση και θετική ενίσχυση προσπαθειών
Η συστηματική απευαισθητοποίηση χρησιμοποιείται για να μειωθεί το άγχος του παιδιού όταν καλείται να μιλήσει. Η έκθεση γίνεται σταδιακά μέσο μιας ιεραρχίας επικοινωνιακών βημάτων από το πιο εύκολο στο πιο δύσκολο.
Αρχικά μπορούμε να ξεκινήσουμε με τη μη λεκτική επικοινωνία:
Το παιδί επικοινωνεί με νεύματα η γνέφοντας καταφατικά ή αρνητικά. Εμείς περιγράφουμε τι κάνει ή πως παίζει και δεν του ζητάμε να μιλήσει.
Οταν υπάρξει παραγωγή ήχων (πχ όταν το παιδί κάνει ήχους ζώων ή γελάσει) εμείς επιβραβεύουμε λεκτικά, χωρίς υπερβολές.
Οταν υπάρξει ψίθυρος:
Το παιδί ψιθυρίζει μία λέξη στο αυτί του γονέα ή του δασκάλου. Δείχνουμε την ικανοποίηση μας με εκφράσεις προσώπου και σώματος, χαμόγελο και συνεχίζουμε την επαφή μας είτε με ψιθύρο πάλι είτε με την ομιλία.
Στις μονολεκτικές απαντήσεις:
Όταν το παιδί απαντά με ναι ή όχι, στοχεύουμε στο να επιλέξει ανάμεσα σε δύο αντικείμενα (π.χ θέλεις το κόκκινο ή το μπλε αυτοκίνητο;) έτσι του επιτρέπουμε να αρχίσει σταδιακά να απαντάει χωρίς ναι ή όχι αλλά χρησιμοποιώντας τη ζητούμενη λέξη.
Αν δεν το κάνει, δεν επιμένουμε, σταματάμε την προσπάθεια ή επανερχόμαστε σε ερώτηση που απαντάται με “ναι ή όχι” π.χ. Θέλεις το κόκκινο αυτοκίνητο;
Αυθόρμητη ομιλία:
Συνήθως το παιδί μιλάει ελεύθερα στο νέο περιβάλλον όταν βρίσκεται με τα οικεία του πρόσωπα.
Μολις αποχωρήσουν τα οικεία πρόσωπα επανέρχεται η αλαλία. Χωρίς να εστιάσουμε στην αλλαγή συμπεριφοράς ενισχύουμε το γεγονός ότι μιλούσε πολύ όμορφα πριν λίγο.
Η θετική ενίσχυση και επιβράβευση είναι πολύ σημαντική για το παιδί. Η ομιλία προκαλεί μεγάλο άγχος, κάθε μικρό βήμα πρέπει να επιβραβεύεται αμέσως (συστήματα επιβράβευσης token, ενίσχυση της προσπάθειας όχι μόνο του αποτελέσματος, συγκεκριμένο έπαινο, αποφυγή πίεσης).
Τεχνικές εναλλακτικών επαυξητικών συστημάτων επικοινωνίας: PECS, MAKATON, GO TALK NOW
Οι τεχνικές αυτές, όπως το PECS, το ΜΑΚΑΤΟΝ, το Go Talk Now συμβάλλουν σημαντικά στην ενίσχυση της επικοινωνίας του παιδιού, αφού προσφέρουν έναν εναλλακτικό τρόπο έκφρασης χωρίς να είναι απαραίτητη η προφορική ομιλία.
Άρα μέσα από αυτους τους τρόπους μειώνεται το άγχος του παιδιού και αυξάνεται το επικοινωνιακό του κίνητρο ακόμα και με μη οικεία πρόσωπα.
The PECS είναι ένα σύστημα επικοινωνίας μέσω ανταλλαγής εικόνων. Μέσα από αυτό το παιδί μπορεί να εκφράσει τις ανάγκες του, τις επιθυμίες του και τις αρνήσεις του μέσα από την επιλογή της κατάλληλης εικόνας.
Με αυτό τον τρόπο διευκολύνεται η αλληλεπίδραση με το περιβάλλον ακόμα και όταν δεν υπάρχει η χρήση προφορικού λόγου.
Η μέθοδος Makaton, λειτουργεί ως γλωσσικό και επικοινωνιακό επαυξητικό πρόγραμμα, συνδυάζοντας ομιλία νοήματα και σύμβολα. Επομένως το παιδί μπορεί να νιώσει ασφάλεια για τον τρόπο με τον οποίο θα επιλέξει να εκφραστεί. Ο θεραπευτής αποδέχεται την απάντηση ακόμη και όταν είναι με κάποιο νόημα.
The Go talk now είναι ψηφιακή εφαρμογή επαυξητικής και εναλλακτικής επικοινωνίας, η οποία παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με το PECS, αφού βασίζεται και αυτό στην επικοινωνία μέσω εικόνων. Το παιδί πατάει εικόνες, διαμορφώνει προτάσεις στις οποίες ακούγεται η λέξη μέσα από την εφαρμογή.
Αυτή η τεχνική εξυπηρετεί στο να νιώσει μεγαλύτερη ασφάλεια και σταδιακά να ξεκινήσει να λεκτικοποιεί μαζι με την εφαρμογή, προσφέροντας ένα πρότυπο προφορικού λόγου με το οποίο εξοικειώνεται το παιδί.
Ο Ρόλος της Λογοθεραπείας
Μη λεκτικές δραστηριότητες λεκτική επικοινωνίας και χτίσιμο θεραπευτικής σχέσης
• Μετάβαση από τους ήχους και τους ψιθύρους στην πλήρη φώνηση
• Αντιμετώπιση τυχόν συνυπαρχουσών αρθρωτικών ή γλωσσικών δυσκολιών
Ο ρόλος της λογοθεραπείας στην επιλεκτική αλαλία είναι καθοριστικός. Χρησιμοποιώντας αρχικά μη λεκτικές δραστηριότητες όπως κατασκευές, παζλ, ζωγραφική ή παιχνίδια με μιμήσεις σώματος και προσώπου, βοηθάει το παιδί να απολαύσει τη συνεδρία, χωρίς να αισθάνεται την υποχρέωση να λεκτικοποιήσει.
Σιγα σιγά χτίζεται με αυτόν τον τρόπο η θεραπευτική σχέση και το παιδί νιώθει ασφάλεια, άνεση και οικειότητα. Κυρίως νιώθει ότι βρίσκεται σε ένα περιβάλλον που το αποδέχονται.
Στη πορεία το παιδί μπορεί να αρχίσει να ψιθυρίζει. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα εξέλιξης το οποίο πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη του ο θεραπευτής. Είναι το στάδιο εκείνο που ο ειδικός θα προσπαθήσει να σταθεροποιήσει με σκοπό να ανεβάσει το
επίπεδο έντασης της φωνής και να φτάσει στη τυπική ομιλία (πλήρης φώνηση).
Ο λογοθεραπευτής βοηθάει το παιδί να μειώσει το άγχος του και σταδιακά να χτίσει γέφυρες επικοινωνίας τόσο με οικεία του πρόσωπα όσο και με μη οικεία. Κρίνεται ωφέλιμο να συνεργαστεί με την ειδικότητα του ψυχολόγου και μαζί να διαμορφώσουν το θεραπευτικό πλάνο.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως όταν το παιδί καταφέρει να φτάσει στη πλήρη φώνηση μπορεί να διαπιστωθούν αρθρωτικές, φωνολογικές ή γλωσσικές δυσκολίες.
Δεν πρέπει να εστιάσουμε σε αυτές τις δυσκολίες το πρώτο διάστημα. Χρειάζεται να αφήσουμε το παιδί να εκφράζεται με τον τρόπο του συνεχίζωντας να του εμπνέουμε το ίδιο αίσθημα αποδοχής και εμπιστοσύνης χωρίς να προτρέχουμε να τονίσουμε τις συνυπάρχουσες δυσκολίες της ομιλίας γιατί ενδέχεται να μπλοκάρουμε το παιδί και να το οδηγήσουμε σε παλινδρόμηση αλαλίας.
Στρατηγικές για Εκπαιδευτικούς στην Τάξη
Το σχολείο πρέπει να κατανοήσει τη δυσκολία του παιδιού. Ο εκπαιδευτικος πρέπει να καταλάβει ότι το παιδί δε μιλάει, όχι επειδή είναι πεισματάρικο και δεν θέλει, αλλά επειδή πραγματικά δεν μπορεί να μιλήσει.
Η συμπεριφορά του παιδιού οφείλει να είναι αποδεκτή ακόμη και στη σιωπή του. Ένας εξατομικευμένος εκπαιδευτικός σχεδιασμός ίσως κριθεί απαραίτητος, ώστε να αντισταθμιστεί η αδυναμία του μαθητή να επικοινωνήσει προφορικά, καθώς και να βοηθηθεί προοδεύοντας επικοινωνιακά και να αισθανθεί κοινωνικά άνετα.
Είναι αρκετά σημαντικό ο εκπαιδευτικός να δημιουργήσει ένα ασφαλές και υποστηρικτικό κλίμα χωρίς πίεση για ομιλία, δεχόμενος τις απαντήσεις με νεύματα ή κάποιο εναλλακτικό σύστημα επικοινωνίας.
Μπορεί να ξεκινήσει η μη λεκτική επικοινωνία με νεύματα και ύστερα να προχωρήσει σε ήχους και μετά σε μονολεκτικές απαντήσεις χωρίς πίεση.
Καλό είναι οι συμμαθητές να ενημερωθούν από τον δάσκαλο για την δυσκολία με απλό και κατανοητό τρόπο, ώστε να ευαισθητοποιηθούν, να αποδεχτούν και να συμπεριλάβουν τον συμμαθητή τους μέσα στο κοινωνικό σύνολο του σχολείου.
Η ενημέρωση αυτή ωφέλιμο είναι να συμβεί σε ώρα που δεν είναι παρόν το παιδί προκειμένου να μην έρθει σε δύσκολη θέση, ούτως ώστε να συζητηθούν προβληματισμοί και να λυθούν απορίες των παιδιών.
Είναι σημαντικό το παιδί να εργάζεται σε δυάδες ή μικρές ομάδες με παιδια που έχουν επιλεχθεί από τον εκπαιδευτικό και μπορούν να το υποστηρίξουν με φιλικό τρόπο.
Τέλος, είναι σημαντικό ο εκπαιδευτικός να μην επιβραβεύει την ομιλία του παιδιού μπροστά σε όλη την τάξη ή με έντονο τρόπο γιατί αυτό μπορεί να φέρει το παιδί σε αμηχανία και να έχουμε αντίθετα αποτελέσματα από τα αναμενόμενα. Δηλαδή, το παιδί μπορεί να κλειστεί περισσότερο στον εαυτό του υπό τον φόβο να μην εκτεθεί μπροστά σε μεγαλύτερο κοινό.
Πρακτικός Οδηγός για Γονείς: Πώς να Βοηθήσετε το Παιδί
Είναι σημαντικό να μη πιέζετε και να μη δωροδοκείτε το παιδί για να μιλήσει διότι αυτό αυξάνει το άγχος του.
Επιτρέψτε του να επικοινωνεί με νεύματα, ζωγραφιές ή δείχνοντας με το χέρι. Είναι ωφέλιμο να εστιάσετε στην διασκέδαση και στη χαλάρωση, χωρίς να περιμένετε απαραίτητα ομιλία.
Αναγνωρίστε το άγχος του με empathy (βλέπω ότι δυσκολεύεσαι τώρα είμαι εδώ).
Διοργανώστε μικρές συναντήσεις με ένα συμμαθητή τη φορά. Είναι σημαντικό να υπάρχει επικοινωνία με τους εκπαιδευτικούς ώστε να μείνει και να μην υπάρχει πίεση από το σχολικό πλαίσιο.
Αποδεχτείτε τη σιωπή: Η πιο δύσκολη στρατηγική από πλευράς συνομιλητή είναι η αποδοχή της σιωπής. Ένα παιδί με εκλεκτική αλαλία χρειάζεται πρωτίστως να μπορεί να νιώσει ότι το αποδέχονται και ότι συνεχίζουν να αλληλεπιδρούν μαζί του έστω και αν αυτό δεν επιθυμεί να μιλήσει.
Κάντε Παράλληλο παιχνίδι: Ο γονέας κάθεται δίπλα στο παιδί και παίζει το ίδιο παιχνίδι μιμείται τις κινήσεις του χωρίς να του κάνει ερωτήσεις. Ο γονέας περιγράφει φωναχτά αυτό που κάνει το παιδί δείχνοντας ενδιαφέρον χωρίς να απαιτεί να του απαντήσει.
Εισάγετε δραστηριότητες που επιτρέπουν την αλληλεπίδραση χωρίς τη χρήση φωνής όπως επικοινωνία με νεύματα, επιτραπέζια παιχνίδια χωρίς λόγια και κινητικά παιχνίδια για μίμηση.
Πρόγνωση και Επιστημονική Μελέτη Περίπτωσης
Προσήλθε στο κέντρο μας νήπιο 5 ετών, μοναχοπαίδι, με αίτημα των γονέων τη “ντροπή” προς οποιονδήποτε ενήλικα. Οι γονείς ανέφεραν ότι δεν ήθελε να μιλάει ούτε στη δασκάλα της, την οποία γνώριζε από πέρυσι. Στη παιδική χαρά ωστόσο έπαιζε και μιλούσε με μεγάλη άνεση στα παιδιά.
Στις πρώτες συνεδρίες είχαμε εντάξει τη μητέρα εντός της αίθουσας προκαλώντας την να παίξει με το παιδί. Ψιθύριζε στο αυτί της μαμάς ενώ γυρνούσε επιδεικτικά τη πλάτη στη θεραπεύτρια.
Μετα από κάποιες συνεδρίες όπου βελτιωθηκε η βλεμματική επαφή ζητήσαμε από τη μητέρα να εξέλθει της αίθουσας με αποτέλεσμα το παιδί να βρίσκεται με το πρόσωπο στον τοίχο για να αποφύγει την όποια επαφή.
Σταδιακά και με τη προτροπή μας να παίξει μόνη της στη θέση που επέλεγε, ξεκίνησε να δίνει τα παιχνίδια και να ζητάει το μοίρασμα παιχνιδιού. Κρατήθηκαν έτσι αρκετές συνεδρίες με παιχνίδι και χωρίς απαίτηση για ομιλία μέχρι που το παιδί μια μέρα απευθύνθηκε στη θεραπεύτρια.
Σε όλη αυτή τη πορεία βέβαια και για να φτάσουμε στη πλήρη λεκτικοποίηση η λογοθεραπεύτρια ονομάτιζε και εξηγούσε τη κάθε διαδικασία στο παιχνίδι.
Κάποιες φορές για να προκαλέσουμε την αντίδραση κάναμε λάθος στη προσφώνηση και έτσι το παιδί αναγκαζόταν να διορθώσει αυθόρμητα αυτό που άκουγε.
Τέλος δόθηκε έμφαση στην θετική ενίσχυση και τη συνεργασία της οικογένειας και του σχολείου.
The παράγοντες που συμβάλλουν στην ταχεία αποκατάσταση και απελευθέρωση του λόγου στην επιλεκτική αλαλία είναι η έγκαιρη παρέμβαση, η δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος χωρίς πίεση και απαιτήσεις για λεκτική επικοινωνία.
Η σταδιακή έκθεση στην ομιλία βοηθά το παιδί να αποκτήσει περισσότερη αυτοπεποίθηση. Είναι σημαντικό να υπάρχει η συνεργασία της οικογένειας και του σχολείου, η αναγνώριση της προσπάθειας και η επιράβευσή της και η θεραπευτική σχέση εμπιστοσύνης.
Η Επιλεκτική αλαλία είναι δεν είναι επιλογή του παιδιού είναι η δυσκολία του να μιλήσει. Η δυσκολία αυτή σχετίζεται με έντονο άγχος σε συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες.
Είναι σημαντικό να υπάρχει κατάλληλη υποστήριξη διότι το παιδί θα δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να συμμετέχει στο σχολείο αλλά και στις κοινωνικές του συναναστροφές. Για αυτό το λόγο η παρέμβαση είναι σημαντική.
Μέσα από το εξατομικευμένο πρόγραμμα του κέντρου μας η θεραπευτική μας ομάδα θα δημιουργήσει ένα ασφαλές περιβάλλον στο οποίο θα νιώθει εμπιστοσύνη.
Το παιδί θα μπορεί να επικοινωνήσει χωρίς πίεση. Η σταδιακή έκθεση, οι θεραπευτικές τεχνικές και η συνεργασία της οικογένειας και του σχολείου θα οδηγήσει στη reduction of stress και στην ενίσχυση της επικοινωνίας.
The timely Evaluation αποτελεί το πρώτο βήμα για την υποστήριξη του παιδιού με επιλεκτική αλαλία. Με το εξατομικευμένο πρόγραμμα, τη συνεργασία με την οικογένεια και το σχολείο μπορούμε να βοηθήσουμε να ξεπεραστούν οι δυσκολίες και το παιδί να επικοινωνεί με μεγαλύτερη ασφάλεια και αυτοπεποίθηση.
Έγκαιρη Παρέμβαση: Βοηθώντας το Παιδί να Βρει τη Φωνή του
Όσο κρατάμε ένα παιδί στη σιωπή του τόσο κινδυνεύει να εδραιώσει την εκλεκτική αλαλία του. Όπως όλες οι παιδικές διαταραχές της ανάπτυξης έτσι και η εκλεκτική αλαλία χρήζει έγκαιρης παρέμβασης.
Οι μικρές ηλικίες των 3, 4 ετών είναι ιδανικές για να ακολουθήσει το παιδί θεραπευτικό πρόγραμμα, βασισμένο στο παιχνίδι και στην ελευθερία που χρησιμοποιεί το πλαίσιο για να εκφράζεται και να χαίρεται χωρίς λεκτικές απαιτήσεις.
Η αναμονή θεραπείας επιδεινώνει την διαταραχή γιατί το κοινωνικό άγχος μπορεί να εξελιχθεί σε σχολική άρνηση και αργότερα σε αγοραφοβικό άγχος.
Η εξειδικευμένη ομάδα του κέντρου διέπεται από έντονο αίσθημα συνεργατικότητας και ενδιαφέροντος, γι’ αυτό και οι προβληματισμοί, η στοχοθεσία και οι παρεμβάσεις υλοποιούνται πάντα με τρόπο ολιστικό και εμπεριστατωμένο.
Γύρω από το παιδί βρίσκονται όλες εκείνες οι ειδικότητες θεραπευτών που θα συνεργαστούν και θα βοηθήσουν να ξεκλειδωθεί η επικοινωνία του παιδιού στο χρόνο που του αρμόζει.
Εάν παρατηρήσετε αλλαγή στην συμπεριφορά, στο συναίσθημα, στην αλληλεπίδραση με μία συγκεκριμένη ομάδα όπου το παιδί σας αποφεύγει να απευθυνθεί λεκτικά με διάρκεια πάνω από ένα μήνα, τότε αναζητήστε τη βοήθεια ενός έμπειρου και εξειδικευμένου speech therapist ή ψυχολόγου, οι οποίοι θα συνεργαστούν υπό την εποπτεία του αρμόδιου παιδοψυχίατρου.
